Ongewenste omgangsvormen in de cultuursector. Wat kun je doen?

Veilig en gezond werken is een van de pijlers van de Fair Practice Code. Daaronder valt bijvoorbeeld het voorkomen van lichamelijke en geestelijke overbelasting, het beperken van de kans op ongelukken en ook het tegengaan van ongewenst gedrag, zoals grensoverschrijdend gedrag, machtsmisbruik en pesterijen.

De werkgever heeft wettelijke verplichtingen, beschreven in de Arbo- en Arbeidstijdenwet, in de cao’s en andere toepasselijke wet- en regelgeving met het oog op veilig en gezond werken. Verdere basismaatregelen zijn bijvoorbeeld het opstellen van protocol, een gedragscode, een klokkenluidersregeling (bij organisaties meer dan 50 personen), een (externe) vertrouwenspersoon, een meldpunt en een klachtencommissie. Hoe is dat in jouw organisatie geregeld? En is iedereen daarvan op de hoogte?

Ook hebben werkgevers een verantwoordelijkheid om samen met de werknemers de eigen risicofactoren, die in het bijzonder van toepassing zijn op jouw organisatie, te inventariseren én te bespreken. Is er bijvoorbeeld een onbalans tussen mannen en vrouwen, of van mensen van kleur? Waar is er sprake van afhankelijkheid, werkdruk, is er mogelijkheid tot tegenspraak? Doorlopende gesprekken over fair practice en vertrouwen creëert wederzijds begrip voor de positie waar de ander zich in bevindt. Blijf met elkaar in gesprek en durf stappen te zetten.

Het belang van een gezonde werkverhouding tussen werkgevers en werknemers, opdrachtgevers en opdrachtnemers, subsidiegevers en kunstenaars is steeds beter bespreekbaar geworden. Er worden feedbackback- en evaluatiegesprekken gevoerd. Brancheverenigingen hebben protocollen en gedragsregels opgesteld en vertrouwenspersonen aangesteld. Helaas blijkt toch ook vaak de afhankelijkheid nog groot in de sector en zijn er nog veel te veel meldingen van ongewenst grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik.

Hieronder een aantal links die je verder kunnen helpen:

  • Mores.online is een meldpunt voor ongewenste omgangsvormen in de cultuursector. Dit meldpunt is specifiek opgericht voor de culturele en creatieve sector. Benut de kennis die zij bieden voor organisaties om met grensoverschrijdend gedrag om te gaan. Lees meer over het meldpunt Mores.
  • De Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten ontwikkelde in 2021 een beleidskader voor sociale veiligheid in de podiumkunsten. Lees meer over het NAPK Beleidskader.
  • De Zaak Nu, belangenvereniging voor Nederlandse presentatie- en postacademische-instellingen voor beeldende kunst, heeft na overleg met diverse culturele partners en de Regionaal Projectleider Geweld hoort nergens thuis een Gedragscode en Protocol opgesteld.
  • ACT, de belangenvereniging voor acteurs publiceerde in 2021 een statement waarin zij pleiten voor verandering. Lees meer over het statement.
  • ClubEthics is een initiatief van Stichting N8BM A’DAM om het nachtleven veiliger en inclusiever te maken.
  • Discriminatie.nl is dé landelijke plek voor het melden van discriminatie.
  • Het Centrum Seksueel Geweld biedt professionele hulp aan iedereen die een ongewenste seksuele ervaring heeft meegemaakt.
  • Het Huis voor klokkenluiders is een onafhankelijke instantie die vertrouwelijk advies geeft aan (potentiële) klokkenluiders.
  • TNO heeft de Wegwijzer Vertrouwenspersoon Ongewenste Omgangsvormen samengesteld, op verzoek van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het kader van het Maatschappelijk Programma Arbeidsomstandigheden. De Wegwijzer Vertrouwenspersoon Ongewenste Omgangsvormen bevat informatie over de wettelijke kaders, de taken en verantwoordelijkheden, het profiel, competenties en de positionering van de vertrouwenspersoon. Ook zijn er sprekende voorbeelden opgenomen.
  • Ook op de website van de Code Diversiteit & Inclusie worden er onderzoek en inzichten verzameld van partners uit de cultuursector over grensoverschrijdend gedrag. Over het voorkomen, signaleren en stoppen van grensoverschrijdend gedrag, (machts)misbruik, pesterij en zwijgcultuur.

--

Bronnen: ‘Navigeren met de Fair Practice Code’, Kunsten ’92, 2021 / ‘Opinie: Die toestanden bij The Voice ken ik al jaren, dus organisaties: léér ervan’, Loes Wevers, 24/02/2022 in Volkskrant / Code Diversiteit & Inclusie / Rijksoverheid.nl / Arboportaal.nl

Direct aan de slag met de Fair Practice Code

Begin vandaag met onze tools of workshops